Kościół św. Anny

Na północ od Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, nieopodal jego północnego i zachodniego muru, wznoszą się budynki Mameluków.

Zostały one wzniesione w latach 1250-1517. Wśród wąskich uliczek znajdują się tutaj liczne meczety, szkoły religijne oraz klasztory.

Kunsztownie zdobione, są przykładem wspaniałych dokonań architektury islamu. Tuż obok wznosi się najpiękniejszy przykład architektury Krzyżowców w Jerozolimie - kościół św. Anny (XII wiek) zbudowany w pobliżu Bramy św. Szczepana.

Obok tego pięknego romańskiego kościoła znajdują się zabytkowe ruiny z biblijną sadzawką Betesda, Sadzawka Owcza - (hebr. בית חסדא).

Jest to sadzawka, czyli basen wodny w muzułmańskiej części Jerozolimy, na szlaku doliny Bet Zeta. 

Opisuje ją Ewangelia Jana jako otoczoną pięcioma przykrytymi dachem kolumnadami, czyli krużgankami, położoną w pobliżu Bramy Owczej (J 5,1-8).

Była miejscem cudownych uzdrowień. Do XIX w. nie wiedziano, gdzie się znajduje. Podejrzewano, że późniejszy redaktor Ewangelii Jana stworzył ją, jako pojęcie literackie, metaforyczne.

Ostatecznie jednak odnaleziono ruiny, które pasują do opisu z Ewangelii. Herod, w związku z budową nowej świątyni, kazał odbudować te wielkie zbiorniki wody i otoczył je z czterech stron halami portykowymi, a piątą halę wzniósł wyżej, na murze rozdzielającym obie cysterny.

Tutaj zbierali się chorzy, aby wodą z sadzawek, uchodzącą za cudowną, ulżyć własnym cierpieniom. Miejsce to nazywa się Ber Hesda, Dom Miłosierdzia.

Kościół św. Anny jest najlepiej zachowanym kościołem w stylu romańskim. Wybudowany został ok. 1100 r. przez krzyżowców. Upamiętnia narodziny Maryi.

Według tradycji chrześcijańskiej stał tutaj dom Anny i Joachima, rodziców Maryi. Kościół ufundowała w 1150 roku królowa Alda.

Była ona wdową po pierwszym królu Jerozolimy epoki krzyżowców, Baldwina I. Sułtan Saladyn po zajęciu Jerozolimy, zamienił kościół na meczet, a klasztor na szkołę koraniczną. Dziś można jeszcze odczytać dedykację sułtana Saladyna umieszczoną nad głównym portalem.

W latach sześćdziesiątych XIX w. sułtan osmański Abdul Medjid podarował ten kościół Napoleonowi III w podzięce za pomoc francuską, udzieloną w czasie Wojny Krymskiej. Na rozkaz cesarza odrestaurowano pierwotny dokładnie wygląd kościoła. 

Ta trójnawowa bazylika romańska, zbudowana z ciężkich bloków kamiennych z małymi okienkami, posiada wspaniałą akustykę. Bryła kościoła św. Anny jest zwarta, kanciasta i surowa, jak na architekturę krzyżowców przystało. 

Pod kościołem znajduje się niewielka krypta, która podobno  znajduje się dokładnie w miejscu domu Joachima i Anny.

W okresie Drugiej Wojny Światowej żołnierze Armii Polskiej na Wschodzie umieścili przy ołtarzu w krypcie pamiątkową tablicę o następującej treści:
W ZBROJNYM POCHODZIE DO POLSKI PRZEZ
ZIEMIĘ ŚW. UCZNIOWIE SZKÓŁ PODCHORĄŻYCH
CENTRUM WYSZKOLENIA ARMII POLSKIEJ NA
WSCHODZIE ODDAJĄC HOŁD NIEPOKALANEJ W
MIEJSCU JEJ NARODZENIA – POLECAJĄ SIĘ JEJ
OPIECE NA ZAWSZE – A SZCZEGÓLNIE NA OKRES
WALKI O WOLNOŚĆ OJCZYZNY I POWRÓT DO
SWYCH RODZIN. JEROZOLIMA 29-1-1944.

Polska tablica jest obecnie przechowywana w Nowym Domu Polskim sióstr Elżbietanek w Jerozolimie.

W kościele św. Anny można spędzić długie godziny, słuchając, jak dźwięki niosą się po romańskim murach. Ale tuż za murem tętni życiem stara Jerozolima, która ma nam jeszcze wiele do zaoferowania...

Chrześcijański Syjon

Syjon chrześcijański jest jednym z takich miejsc w Ziemi Świętej, w których w sposób szczególny możemy dotknąć tajemnicy obecności Matki Bożej.

Według starej i czcigodnej tradycji, potwierdzonej w VII wieku przez patriarchę Jerozolimy Sofroniusza, to właśnie tu mieszkała Maryja po śmierci i zmartwychwstaniu swego Syna i także tu zmarła i została wzięta do nieba.

To zachodnie wzgórze Jerozolimy nazwano Syjonem dopiero w IV wieku. Pierwotnie nazwę Syjon nosiło południowo-wschodnie wzgórze Jerozolimy, na którym znajdowała się dawna twierdza Jebusytów, zdobyta przez Dawida i dlatego nazywana też Miastem Dawidowym (2 Sm 5,7).

Wzgórze to było święte dzięki znajdującej się tam Arce Przymierza. Za czasów króla Salomona nazwą Syjon zaczęto określać wzgórze północno-wschodnie, na które przeniesiono Arkę i zbudowano Świątynię oraz rezydencję króla.

To właśnie wtedy tę górę świątynną, a w końcu całe miasto, zaczęto nazywać Syjonem. Syjon oznaczał więc święte miasto Jeruzalem.

Syjon to Góra święta, którą wybrał sobie sam Jahwe i na której zamieszkał. Ta stara nazwa kananejska była używana wobec Jerozolimy wtedy, gdy chodziło o podkreślenie jej jako centrum religijnego i publicznego.

Gdy Rzymianie zburzyli Jerozolimę, chrześcijanie osiedlili się na zachodnim, najwyższym wzgórzu Jerozolimy.

Dość szybko powstał tam kościół dedykowany Maryi. Wtedy zaczęto wzgórze Wieczernika utożsamiać z biblijną górą Syjon.

Zastosowano przepowiednię Izajasza: „Prawo wyjdzie z Syjonu” (Iz 2,3). W IV wieku w miejscu tym wybudowano bazylikę noszącą chwalebny tytuł „Świętego Syjonu”. Od tego czasu utrwaliło się nazewnictwo geograficzne, które sprawia, że Syjon chrześcijański nie jest tożsamy z Syjonem Starego Testamentu.

Bazylikę tę zniszczyli najpierw w 614 roku Persowie, a potem po raz kolejny muzułmanie. Krzyżowcy zastali tu jedynie ruiny.

Jedynym wyjątkiem była piętrowa kaplica Wieczernika. Wtedy wzniesiono tu wspaniałą trzynawową świątynię. Znajdowała się w niej specjalna tablica z napisem: „Święta Boża Rodzicielka wyniesiona została ponad chóry Aniołów”.

W 1187 roku Jerozolimę zdobył Saladyn. Sanktuarium Wieczernika oddał pod opiekę Syryjczykom, płacącym mu daninę. Przez kolejne wieki zbudowana przez krzyżowców bazylika, pozostawiona sama sobie, coraz bardziej podupadała.

Żyjący w XII wieku rabin Beniamin z Tudeli nauczał, że właśnie w tym miejscu został pochowany król Dawid. Dlatego też, gdy w 1551 roku muzułmanie przejęli kościół na Syjonie, Wieczernik zamieniono na meczet proroka Dawida. Aż do XIX wieku wstęp do Wieczernika dla chrześcijan był zabroniony.

Teren ten w 1898 roku otrzymał od sułtana tureckiego cesarz niemiecki Wilhelm II. Podarował go katolikom niemieckim, którzy wznieśli kolejną świątynię. Opiekę nad nią powierzono benedyktynom.

Od ponad stu lat dominuje więc nad Syjonem chrześcijańskim potężna wieża Bazyliki Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Rotunda o stożkowatym dachu, nawiązująca stylem do Akwizgranu, surowa romańska architektura bazyliki i klasztoru, nadają całości wygląd średniowiecznej twierdzy.

A wewnątrz znajduje się krypta. Na jej środku ołtarz zaśnięcia Matki Bożej. Przed ołtarzem figura Najświętszej Maryi Panny zapadającej w sen.

W kopułce nad postacią Maryi wokół ikony Chrystusa widnieją popiersia niewiast ze Starego Testamentu: Ewy, Miriam, Judyty, Rut i Estery.

Tutaj też znajdują się ołtarze ufundowane przez wiernych z Węgier, Austrii i Wybrzeża Kości Słoniowej, a od 3 maja 2002 r. również ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej.

Góra Syjon. Wieczernik. Pierwsza siedziba rodzącego się Kościoła. Na stoku Góry Syjon położony jest chrześcijański cmentarz, a na nim znajdują się groby Polaków, głównie żołnierzy z lat 1941-1947.

Napis na pomniku głosi: W hołdzie Polakom spoczywającym na tym cmentarzu, osobom cywilnym i żołnierzom II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa, byłym jeńcom i więźniom sowieckich łagrów, zmarłym w drodze do Ojczyzny w latach II wojny światowej i po jej zakończeniu. Polska o Was pamięta, Rzeczpospolita Polska, Warszawa-Jerozolima 2006.