Jest 8.15 rano w mieście Meksyk. Słońce chce zabłysnąć nad największym miastem Ameryki Łacińskiej, jednak chmury na to nie pozwalają. Drobny deszcz spada na region Santa Fe na wschodzie stolicy Meksyku i powoduje, że temperatura spada do 6 stopni. Jest zimno, ale nie w budynku Expo Bancomer, gdzie w ramach VI Światowego Spotkania Rodzin odbywa się Kongres Teologiczno-Pastoralny.
Temperatury w środku nie można mierzyć za pomocą termometrów. Ciepło braterskiego spotkania przezwycięża każdy chłód. Z każdą chwilą centrum wystawowe Expo Bancomer zapełnia się. Nie ma dzwonu, który wzywa na Msze Święte, ale 10 tysięcy uczestników kongresu wie, że o 8.30 w jednej z sal mają spotkanie z Bogiem, Miłującym Ojcem, który oczekuje ich na Eucharystii, przy stole Wieczerzy Pańskiej, gdzie każdy jest mile widziany i nikt nie czuje się obco.
Chodząc po ogromnych korytarzach centrum wystawowego spotyka się twarze o wszelkich kolorach: białe, czarne, żółte...; różne twarze, ale z tym samym wyrazem radości na każdej z nich. W tym miejscu ... ...spotkało się, jak podają organizatorzy, dziesięć tysięcy osób z 98 krajów. Obok przedstawicieli rodzin spotyka się ich duszpasterzy, w tym 30 kardynałów i ponad 200 biskupów. Nasuwa się porównanie, że takie spotkanie to prawdziwa Wieża Babel – to jednak tylko złudzenie, bo to Nowa Pięćdziesiątnica, gdyż Duch Święty dał każdemu umiejętność zrozumienia drugiego: gesty miłości, uśmiech, sygnały sympatii wyrażane w różnych językach, które nie zawsze można zrozumieć, przeobrażają się w swoisty dialog.
Mimo tych drobnych trudności każdy uczestnik kongresu czuje, że tworzy żywy Kościół, a możliwość spotkania z innymi kulturami pomaga w zrozumieniu powszechności Kościoła. „Teraz rozumiem, co to znaczy powszechność” – mówi Laura z Ekwadoru, podnosząc głos wśród nieustającego zgiełku, wywoływanego głosami tysięcy osób przemierzających korytarze. „Dlaczego tu jestem? Ponieważ kocham moją rodzinę, ponieważ rodzina jest tego warta” – mówi młody Brazylijczyk, kiedy pytam o powód jego uczestnictwa w Spotkaniu.
Wszyscy przyjechali, aby uczestniczyć w Kongresie, podczas którego specjaliści z całego świata nie tyle podają gotowe recepty na poprawienie kondycji rodziny czy szczęśliwe życie, ile ukazują niebezpieczeństwa jakie mogą zagrażać każdej rodzinie na świecie.
Podczas otwarcia kongresu prezydent Stanów Zjednoczonych Meksyku Felipe Calderon Hinojosa podkreślił, że „upadek wartości rodzinnych prowadzi do narastania problemów społecznych i wzrostu przestępczości”. Przechadzając się po budynku, widzi się wiele grup narodowościowych, wiele w tradycyjnych strojach, inne z flagami narodowymi, co powoduje, że dostrzega się prawdziwość światowego spotkania. Zakonnice, klerycy ze wszystkich stron świata wypowiadają świadectwo swojego powołania, które narodziło się w rodzinie.
Niespodziewanie delegacja z Kuby ściąga na siebie uwagę wielu osób. Przez wiele lat mieszkańcy wyspy mieli ogromne trudności w czynnym uczestnictwie w życiu Kościoła, toteż dziś mała, lecz pełna optymizmu delegacja witana jest z ogromnym zainteresowaniem. „Zdjęcie, zdjęcie” – proszą niektórzy. I bracia z Kuby, tak jakby to ćwiczyli wielokrotnie, ustawiają się, aby zrealizować prośbę. „Odwagi bracia, Chrystus jest drogą” – słychać głos skierowany w ich stronę.
Być może całość zakończyłaby się publiczną manifestacją poparcia dla Kubańczyków, gdyby nie silny głos: „Tam idzie Matka Boża z Guadalupe!”. Zarówno na korytarzach, jak i w sali obrad, gdzie prowadzący przyjmują obraz Matki z Guadalupe, uczestnicy kongresu z ogromną radością, z oklaskami witają Maryję. Spontanicznie rozpoczyna się śpiew: „Desde el cielo, uma hermosa manana...”, tak często słyszany w sanktuarium w Guadalupe. Można odnieść wrażenie, że w tym miejscu zgromadziło się dziesięć tysięcy osób szalonych: szalonych z miłości, szalonych dla Chrystusa, szalonych dla Madonny z Tepeyac. Taki klimat odczuwa się w każdym momencie. Zaczynają się wykłady i uczestnicy w ciszy starają się naśladować Matkę Bożą, zachowując w sercu to wszystko, co usłyszeli, aby później móc podzielić się tym z braćmi i siostrami w swoich krajach.
W trakcie obrad kongresu wiele znakomitości ze świata nauki, duchowości, przedstawicieli rodzin ukazywało wartość tradycyjnego modelu rodziny złożonej z ojca, matki i dzieci. Uczestnicy omawiali problemy, jakie napotykają rodziny oraz sytuację rodzin niepełnych. Z ogromną wiarą zauważa się, że każdy problem można rozwiązać i że najważniejsza jest zaufanie Bogu i siła rodzinnego spotkania.
Ojciec Raniero Cantalamessa, kaznodzieja Domu Papieskiego, podkreślił, że nie wystarczy bronić chrześcijańskiego ideału małżeństwa i rodziny. Według niego najważniejszy jest spoczywający na wyznawcach Chrystusa obowiązek życia tym ideałem w pełni i promowania go we współczesnym świecie „bardziej przez czyny niż słowa”.
Przewodniczący Papieskiej Rady ds. Świeckich, kardynał Stanisław Ryłko, wskazał na parafie, ruchy i stowarzyszenia prorodzinne jako organizmy, które pomagają Kościołowi w formowaniu wartości rodzinnych.Maria Smereczyńska, która reprezentowała Polską Federację Rodzin Katolickich, wskazała na obowiązki państwa względem rodziny, przestrzegając przed myleniem prawdziwej polityki prorodzinnej, pozwalającej rodzinie jak najlepiej wypełniać swoje zadania, z polityką „państwa opiekuńczego”, gdyż rodzina nie jest problemem, który należy rozwiązać, lecz wartością, którą należy wspierać.
Mijały godziny a klimat spotkania nie zmieniał się – wykłady, wspólne posiłki, przerwy z czasem na rozmowę, uczestnictwo w przedstawieniach artystycznych, adoracja Najświętszego Sakramentu, spowiedź... wszystko w atmosferze wzajemnej życzliwości i zaangażowania.
Mimo fizycznej nieobecności papieża Benedykta XVI odczuwało się jego obecność wśród uczestników spotkania. Pięć tysięcy zdjęć utworzyło „mozaikę rodzinną” – portret Benedykta XVI, na który składały się zdjęcia rodzin z całego świata. Dwa razy Ojciec Święty bezpośrednio przemawiał do uczestników: poprzez nagranie video i na zakończenie spotkania podczas bezpośredniego połączenia z Watykanem. „Rodzina jest w sercu papieża” – podkreślił Ojciec Święty i zapewnił o swojej modlitwie w intencji rodzin całego świata, zawierzając je Matce Bożej z Guadalupe, aby „kroczyły drogą świętości”. Podkreślił, że „rodzina jest niezastąpionym fundamentem społeczeństwa i dobrem dla dzieci, godnych postrzegać życie jako owoc miłości i całkowitego oddania ze strony rodziców”. Rodzina ma pierwsze miejsce w wychowaniu dzieci. Jest szkołą wartości ludzkich.
Prawdziwa wolność człowieka polega na byciu stworzonym na obraz i podobieństwo Boże, z tego powodu człowiek winien działać z odpowiedzialnością, wybierając zawsze dobro, aby mógł żyć w miłości. Aby tak się stało, bardziej niż teoretycznych rozważań, potrzeba współżycia w miłości, którą może dać tylko wspólnota rodzinna. Jest to jedyne miejsce, gdzie można nauczyć się prawdziwie przeżywać wartości: życia, zdrowia, wolności, pokoju, sprawiedliwości, prawdy, pracy, zgody i respektu. Dziś bardziej niż kiedykolwiek potrzeba świadectwa i publicznego zaangażowania wszystkich ochrzczonych, aby potwierdzić godność i wartość rodziny, oraz nierozerwalnego małżeństwa, w którym kobieta jest gotowa na przyjęcie nowego życia.
Podsumowując kongres prymas Meksyku, kardynał Norberto Rivera Carrea, stwierdził, że „w tych dniach było bardzo łatwo zauważyć, że Kościół nie jest przeciwko nikomu, tylko za prawem zaproponowania każdemu Ewangelii rodziny i życia”.
Każdego dnia, między 14 a 17 stycznia 2009 roku, po zakończeniu aktywności kongresowiczów korytarze cichną, sale pustoszeją, gasną światła i mrok wypełnia centrum wystawowe. Jednak w sercach uczestników kongresu wyczuwa się obecność braci, obecność Boga. Ideał rodziny, motyw spotkania daje siłę, aby wrócić do codzienności. Wśród licznych owoców spotkania najważniejszy jest ten, że wszyscy czują się jedną rodzina, rodziną Bożą.
Na północnym wybrzeżu Judei brakowało naturalnego portu głębokowodnego i dlatego Herod wybudował go od zera w Cezarei, używając przy wznoszeniu ogromnych fundamentów nowatorskiej techniki z zastosowaniem potężnych kamiennych bloków.
Cezarea była siedzibą rzymskich prokuratorów Judei i Samarii oraz przez prawie 600 lat Cezarea stolicą rzymskiej prowincji Judei. Cesarz Wespazjan podniósł miasto do rangi kolonii rzymskiej z tytułem Colonia Primo Flavia Augusta Caesariensis. Za panowania Aleksandra Sewera miastu nadano nazwę Metropolis Provinciae Syriae Palestinae. Cezarea wymieniana jest często w źródłach starożytnych, a dokładnie została opisana przez Józefa Flawiusza w „Dawnych dziejach Izraela" i „Wojnie żydowskiej". Ośrodek hellenizmu w hebrajskiej Palestynie. Punkt oparcia Rzymian w czasie wojny żydowskiej (66-70). Jeden z głównych ośrodków starożytnego chrześcijaństwa, związany z działalnością apostołów Piotra i Pawła (więzionego tu 2 lata).
Około 231 w Cezarei Nadmorskiej przebywał filozof i teolog Orygenes, który założył tu szkołę filozoficzną. Z Cezarei Nadmorskiej pochodzili historycy Euzebiusz (biskup Cezarei) i Prokopiusz. Za czasów swej świetności miasto było jednym z wielkich portów handlowych Cesarstwa Rzymskiego. Cezarea straciła na znaczeniu w okresie panowania bizantyjskiego i arabskiego. W czasie wypraw krzyżowych przeżyła gwałtowny upadek, a w roku1256 została całkowicie zburzona. Z uwagi na rozmiary miasta w wyniku dotychczasowych wykopalisk udało się odsłonić jedynie niewielką jego część. Do dziś zachowały się ruiny budowli rzymskich (hipodrom, amfiteatr na 3500 miejsc, akwedukt z II w., domy z mozaikami) i bizantyjskich (V-VI w.), ruiny synagogi, mury miejskie z bramą i resztki katedry z czasów wypraw krzyżowych (XIII w.).
Ruiny Cezarei są rozległe i tylko częściowo odkryte i przebadane. Na dzieje miasta nakładają się pozostałości czterech epok: rzymskiej, bizantyńskiej, arabskiej i krucjat. Najuboższe są arabskie, prawie niewidoczne. Bo Arabowie we wczesnym etapie swego rozwoju, kiedy opanowali miasto w roku 640, nie byli jeszcze ludem cywilizacji miejskiej, lecz pustyń.
Cywilizacja – w tym wypadku bizantyńska – nie upadła pod wpływem uderzenia z zewnątrz, lecz na skutek utraty motywacji do jej pielęgnowania. Tak się właśnie stało po najeździe Arabów, którzy w VII wieku zniszczyli wschodnie prowincje Bizancjum i zahamowali wspaniale kwitnące chrześcijaństwo na Wschodzie.
Niektórzy uważają, że Bizancjum narodziło się nie tylko w Konstantynopolu, dokąd w roku 330 Konstantyn przeniósł się ze swoim dworem z Wiecznego Miasta, ale i w Cezarei. W tym drugim przypadku dlatego, że zamieszkały tam biskup, pisarz i historyk, Euzebiusz, stworzył dla Bizancjum doktrynę: jak Chrystus panuje w niebie, tak z woli Boga ziemską władzę dzierży Konstantyn, pierwszy cesarz chrześcijański. A po nim – jego następcy. Doktryna ta obowiązywała na chrześcijańskim Wschodzie aż do upadku Konstantynopola w roku 1453, które to zdarzenie przyniosło ostateczny kres trwaniu ponad tysiącletniego cesarstwa chrześcijańskiego.
Tak intensywny rozwój Cezarei nastąpił nie w okresie rzymskim, lecz w bizantyńskim i obejmował trzysta lat, aż do owej złowróżbnej daty, roku 640. Miasto mogło liczyć podówczas nawet sto tysięcy mieszkańców, stając w rzędzie największych skupisk ludzkich w basenie Morza Śródziemnego.
W pierścieniu nowych murów, znacznie rozleglejszych aniżeli rzymskie, zamknięto lawinowo powstające dzielnice. Dobudowano kolejny akwedukt, funkcjonowały stare termy, zakładano nowe, budowano wspaniałe wille, po których pozostały przecudne posadzki mozaikowe, odkrywane niekiedy na terenie okolicznych kibuców, daleko od centrum miasta. Pogańskie świątynie rozebrano. Na ich miejscu wystawiono kościoły, bardzo liczne, skoro samych martyriów było aż dziewięć.
Na sztucznie usypanej przez Heroda Wielkiego platformie, gdzie wznosiła się najwspanialsza świątynia rzymska Romy i Augusta, stanął teraz ogromny kościół św. Prokopiusza, lokalnego męczennika, opiekuna i patrona miasta. Jego kult był tak powszechny w Cezarei, iż noworodkom nadawano jego imię: Prokopiusz i Prokopia, w zależności od płci dziecka.
Euzebiusz opisał męczeństwo tego chrześcijanina podczas ostatniego prześladowania za panowania Dioklecjana, a na Wschodzie – Maksymina. Najsroższe bowiem prześladowania miały miejsce właśnie w Cezarei, w której odsetek ludności chrześcijańskiej był najwyższy w całej rzymskiej Palestynie.
Geneza chrześcijaństwa sięga czasów apostolskich, samych Piotra i Pawła, ale także Filipa, który niejako wyspecjalizował się w nauczaniu ludności greckiej z miast nadmorskich, w tym Cezarei. W pierwszych dekadach III wieku przeniósł się tu z Aleksandrii prześladowany straszliwie za Decjusza w roku 251 sam wielki Orygenes, założyciel sławnej biblioteki, wzbogacanej później przez Pamfiliusza, ale głównie przez Euzebiusza z Cezarei.
Największa na Wschodzie biblioteka chrześcijańska nie ustępowała nawet aleksandryjskiej. Korzystali z jej zasobów wielcy doktorzy Kościoła, jak Hieronim, czy Grzegorz z Nazjanzu.
Z nostalgią krążę po mizernych resztkach tego ważnego miasta chrześcijaństwa, obwiedzionego murami przez krzyżowców, pospiesznie stawianych w roku 1252 w obecności króla Ludwika Świętego.
Jak się miało okazać – na próżno… cztery lata później Cezarea Nadmorska została całkowicie zburzona.
Na zielonej w żółte pasy mieszkalnej barce „Jabuti” trwa niecodzienny ruch. Wraz z jej właścicielką Ellitą za chwile wyruszę, aby zapoznać się z Rio Cueiras. Silnik już się rozgrzewa. Ostatnie czujne spojrzenie Ellity na mechanizm i wyposażenie i już można odwiązywać linę cumowniczą. Rozpoczyna się sześciodniowa przygoda. Po chwili wschodzące słońce nagradza nam trud wczesnego wstania. Czerwona tarcza słońca wznosi się nad rezerwatem archipelagu wysp Anavilhanas ukazując nam wspaniałość barw, którą cieszyć się mogą ci, którzy z samego rana gotowi są wstać do swoich zajęć. Przed nami 18 godzin podróży.
